การจัดการศึกษารูปแบบใหม่ : โรงเรียนต้นแบบ ICT

การจัดการศึกษารูปแบบใหม่ : โรงเรียนต้นแบบ ICT

ฟาฏินา วงศ์เลขา

     ในโลกปัจจุบันการพัฒนาทางเทคโนโลยีสารสนเทศก้าวหน้าขึ้นอย่างรวดเร็ว ทุกสังคมต้องปรับตัวเพื่อก้าวให้ทันกับกระแสความเปลี่ยนแปลง จนขณะนี้ได้ก้าวมาสู่ยุคที่มนุษย์สามารถย่อโลกอันกว้างใหญ่ไพศาลให้มาอยู่ในกำมือได้อย่างง่ายดาย และก็เป็นที่น่ายินดีอย่างยิ่งที่ปัจจุบันสถาบันการศึกษาต่าง ๆ มีความตื่นตัวในการนำเทคโนโลยีมาใช้เป็นเครื่องมือในการจัดการศึกษาอย่างกว้างขวางมากขึ้น โดยเฉพาะ เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร หรือที่นิยมเรียกกันว่า ICT ซึ่งมาจากคำว่า Information and Communication Technology

     กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ก็เช่นกัน ได้ดำเนินงานเพื่อพัฒนาการจัดการศึกษารูปแบบใหม่ โดยสำนักนวัตกรรมการจัดการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้ทดลองวิจัยและพัฒนานำร่องใน การจัดการศึกษาในรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นในรูปของโรงเรียนวิถีพุทธ โรงเรียนสองภาษา โรงเรียนในกำกับของรัฐ โรงเรียนเพื่อนเด็ก หรือโรงเรียนต้นแบบการใช้ ICT เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ เป็นต้น ซึ่งนับเป็นแนวคิดใหม่ในการจัดการเรียนรู้ที่มีรูปแบบผสมผสานหลากหลายวิธีการเข้าด้วยกัน โดยเฉพาะการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ทั้งนี้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน และช่วยยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาให้แก่โรงเรียนในสังกัด และหากการทดลองนำร่องในโรงเรียนรูปแบบต่าง ๆ เหล่านี้ประสบความสำเร็จ ในอนาคตจะได้ขยายผลไปสู่โรงเรียนทั่วประเทศต่อไป

     หากพูดถึงโรงเรียนต้นแบบการใช้ ICT เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ คือ โรงเรียนที่นำเทค โนโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมาเป็นเครื่องมือในการจัดการศึกษา ทั้งในด้านพัฒนาองค์ความรู้ กระบวนการจัดการศึกษา และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้สิ่ง ใหม่ ๆ ได้ตลอดเวลา และปรับตัวได้ทันการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก นับเป็นการเสริมสร้างศักยภาพในการจัดการศึกษาและการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ โดยครูและนักเรียนจะเกิดการเรียนรู้อย่างมีความสุข นักเรียนสามารถผลิตและสร้างผลงานได้ด้วยตนเองจากการนำ ICT มาใช้เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ ทั้งนี้เพื่อสร้างคนรุ่นใหม่ ให้เป็นคนดี คนเก่ง และมีคุณธรรมจริยธรรม

     ในเบื้องต้นมีโรงเรียนที่เข้าร่วมในโครงการโรงเรียนต้นแบบ ICT จำนวน 13 แห่ง และมีมหาวิทยาลัยพี่เลี้ยง 6 แห่ง คือ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ดูแลโรงเรียนวัดโสมนัส โรงเรียนอนุราชประสิทธิ์ โรงเรียนไผทอุดมศึกษา และโรงเรียนประถมฐานบิน กำแพงแสน, มหาวิทยาลัยศิลปากร ดูแลโรงเรียนอนุบาลวัดลูกแกประชาชูทิศ โรงเรียนท่าม่วงราษฎร์บำรุง, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ดูแลโรงเรียนไชยฉิมพลีวิทยา โรงเรียนดวงวิภา, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ดูแลโรงเรียนวัดบวรนิเวศ โรงเรียนพุทธจักร วิทยา, สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ดูแลโรงเรียนกลาโหมอุทิศ โรงเรียนวัดเขมาภิรตาราม และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ดูแลโรงเรียนประถมศึกษาธรรมศาสตร์

     แม้ว่า ICT จะเข้ามามีบทบาทในแวดวงการศึกษาบ้านเรามากมายเพียงใดก็ตาม แต่ในกระบวนการจัดการเรียนการสอนก็ยังถือว่า “ครู คือหัวใจสำคัญ” โดยครูต้องเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับ ICT และกระบวนการต่าง ๆ เป็นอย่างดี อีกทั้งครูต้องแสดงบทบาทอย่างหลากหลาย ต้องเป็นทั้ง ผู้ชี้นำ ผู้ช่วย ผู้ชี้แนะ เน้นการเรียนรู้แนวใหม่ที่สามารถเรียนรู้ร่วมกันทั้งในและนอกห้องเรียน โดยไม่จำกัดเวลาและสถานที่ ส่วนบทบาทของนักเรียนต้องสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองได้อย่างมีความสุข โดยจะเป็นผู้สร้าง ผลิตผลงานออกมา ต้องมีการคิด ออกแบบ พัฒนา แก้ปัญหา สะท้อนความคิด เรียนรู้ร่วมกัน โดยใช้ ICT เป็นเครื่องมือช่วยสร้างสรรค์ผลงาน

     จากผลการพัฒนาครูและผู้เรียนด้าน ICT ในโรงเรียนต้นแบบในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา พบว่า ครูได้ฝึกคิดและออกแบบวิธีสอนจากการใช้ ICT เป็นเครื่องมือ การเขียน Story Board การพัฒนาสื่อการสอนด้วยโปรแกรมต่าง ๆ เป็นต้น ส่วนนักเรียนมีผลงานที่ได้ฝึกคิดฝึกทำออกมามากมาย เช่น หุ่นยนต์สมองกล การสร้างเว็บ หนังสือพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์ ตากล้องนักข่าว การผลิตรายการโทรทัศน์ระบบวงจรปิดในโรงเรียน การทำโครงงานต่าง ๆ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีการจัดการเรียนรู้ในรูปแบบที่น่าสนใจ คือ การเรียนรู้ร่วมกันระหว่างพี่กับน้อง ครูกับนักเรียน เพื่อนกับเพื่อน เช่น กิจกรรมค่ายเยาวชนก้าวไกลด้วย ICT เป็นต้น

     การพัฒนาเปลี่ยนแปลงรูปแบบการจัดการศึกษาครั้งใดก็ตาม ปัจจัยหนึ่งที่ไม่อาจจะมองข้ามได้ นั่นก็คือ ผู้เรียน ซึ่งจากการสัมภาษณ์ พูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับนักเรียนทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาในโรงเรียนต้นแบบการใช้ ICT พอสรุปได้ว่า “ทุกคนมีความเห็นตรงกันว่า ICT ได้เข้ามามีบทบาทเป็นอย่างมากในการดำเนินชีวิตประจำวัน และการจัดการเรียนการสอนในสังคมปัจจุบัน ทำให้เด็กไทยสามารถรับรู้เรื่องราวข่าวสารที่ทันสมัย ทันโลก ทันเหตุการณ์ ทุกโรงเรียน”

     ในการจัดการเรียนการสอนได้นำ ICT ไปใช้ในทุกช่วงชั้น เช่น โปรแกรม Word, PowerPoint, PhotoShop, Internet เป็นต้น โดยให้เด็กได้ฝึกคิด ออกแบบ และทำโครงงานต่าง ๆ แต่ละคนจะทำโดยใช้โปรแกรมอะไรก็ได้ จึงถือเป็นการจัดการเรียนการสอนที่จะช่วยให้นักเรียนสามารถคิดได้อย่างเต็มที่ มีระบบ เป็นขั้นตอน ช่วยให้นักเรียนสนใจและสนุกในการเรียนเป็นอย่างมาก ไม่ใช่คร่ำเคร่งท่องจากหนังสือเพียงอย่างเดียว แต่สามารถหาความรู้ได้จากเครื่องมือ ICT ได้ตลอดเวลาตามที่ต้องการ การเรียนรู้จึงไม่จำกัดเฉพาะในห้องเรียนหรือในหนังสือเท่านั้น

     ถ้าเมื่อใดที่ ICT ได้เข้ามาเป็นเครื่องมือช่วยให้นักเรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างมีความสุข เกิดการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง สามารถสร้างสรรค์ผลงาน นำเสนอผลงานได้ด้วยตนเอง รู้จักตนเอง เป็นคนใฝ่รู้ ใฝ่เรียน ค้นพบความสามารถ ความถนัด และความสำเร็จของตนเองได้ เมื่อนั้นก็จะเป็นการฉายให้เห็นภาพแห่งความสำเร็จของการจัดการศึกษารูปแบบใหม่โดยใช้ ICT ให้เกิดขึ้น

     แม้ว่า ICT จะมีประโยชน์มากมายต่อชีวิตประจำวันในสังคมปัจจุบัน แต่สำหรับการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนนั้น ICT ก็คงเป็นเพียงเครื่องมือหนึ่งที่ใช้ในการเรียนรู้ ที่จะช่วยพัฒนานักเรียนให้สามารถเรียนรู้ด้วยตนเองได้อย่างมีความสุข กล้าคิด กล้าทำ กล้าแสดงออก อย่างมีระบบและมีเหตุผล แต่ที่สำคัญและพึงระมัดระวังเป็นอย่างยิ่ง คือ “ต้องใช้ ICT อย่างมีสติ” นั่นเอง

ความคิดเห็น

เห็นด้วยอย่างยิ่งครับ

เห็นด้วยอย่างยิ่งครับ