ต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียง พัฒนาเยาวชนนำไปสู่การพัฒนาชาติอย่างยั่งยืน

ต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียง
พัฒนาเยาวชนนำไปสู่การพัฒนาชาติอย่างยั่งยืน

ฟาฏินา วงศ์เลขา
จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 3 ธ.ค. 51

          ปัญหาทางด้านจริยธรรมและศีลธรรมที่นับวันยิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้น ความไร้จิตสำนึกต่อสังคม ความไม่ใส่ใจต่อการคงอยู่ของวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย ความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่หลั่งไหลเข้ามาในสังคมไทยอย่างรวดเร็ว รวมถึงปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ การเมือง และปัญหาอื่น ๆ อีกมากมาย ส่งผลให้ประเทศไทยต้องประสบกับภาวะวิกฤติความอ่อนแอของสังคมถ้วนทั่วทุกภาคส่วนอย่างหนักหน่วงเช่นในปัจจุบัน  
          “เศรษฐกิจพอเพียง เป็นเสมือนรากฐานของชีวิต รากฐานความมั่นคงของแผ่นดิน เปรียบเสมือนเสาเข็มที่ถูกตอกรองรับบ้านเรือนตัวอาคารไว้นั่นเอง สิ่งก่อสร้างจะมั่นคงได้ก็อยู่ที่เสาเข็ม แต่คนส่วนมากมองไม่เห็นเสาเข็ม และลืมเสาเข็มเสียด้วยซ้ำไป” กระแสพระราชดำรัสตอนหนึ่งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานแนวทางเรื่อง “เศรษฐกิจพอเพียง” เพื่อเป็นแนวทางการดำเนินชีวิตและวิถีปฏิบัติที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของทางสายกลาง รู้จักใช้ความรู้ และคุณธรรมเป็นพื้นฐานในการดำรงชีวิตให้อยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข
          การศึกษานับเป็นกลไกหนึ่งที่สำคัญในการพัฒนาเด็กและเยาวชนซึ่งเป็นอนาคตของชาติ  ให้เกิด “ความรู้คู่คุณธรรม” เพราะกระบวนการเรียนรู้และการอบรมกล่อมเกลาทางสังคมอย่างต่อเนื่อง จะช่วยปลูกฝังให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ และเข้าถึงแบบแผนการดำเนินชีวิตตามวิถีแห่งปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  อันจะช่วยให้เกิดความยั่งยืน มั่นคง และสมดุลในระยะยาว  
          ก่อนหน้านี้น้อยคนนักที่เล็งเห็นความสำคัญของเศรษฐกิจพอเพียง แม้ว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำรัสชี้แนะแก่พสกนิกรชาวไทยมาเป็นเวลานานกว่า 30 ปีแล้ว แต่เมื่อประเทศไทยได้ประสบกับภาวะวิกฤติทางเศรษฐกิจมากขึ้น และมีแนวโน้มจะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หลายฝ่ายจึงเห็นว่า ถึงเวลาแล้วที่จะต้องผนึกกำลังให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแนวคิดและวิถีปฏิบัติ  เพื่อความอยู่รอดของสังคมไทย  โดยเฉพาะอย่างยิ่งสถาบันการศึกษาทุกสังกัดทุกระดับทั่วประเทศ  ตั้งแต่การศึกษาระดับอนุบาล ขั้นพื้นฐาน อาชีวศึกษา  และอุดมศึกษา  ซึ่งมีหน้าที่ในการติดอาวุธทางปัญญาให้แก่เด็กและเยาวชนของชาติต่างมุ่งมั่นตั้งใจน้อมนำ “ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง”  เข้าสู่หลักสูตรการจัดการศึกษา เพื่อปลูกฝังค่านิยม หล่อหลอมพฤติกรรม และสร้างภูมิต้านทานที่เข้มแข็งให้กับเด็กและเยาวชนสามารถดำรงชีวิตอย่างพอเพียง สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข  
          การขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมนั้น สามารถดำเนินการในรูปแบบที่หลากหลาย  และทุกภาคส่วนจึงได้ผนึกกำลังร่วมกัน  และเกิดโครงการสโมสรต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อเทิดพระเกียรติและถวายเป็นราชสักการะแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในวโรกาสปีมหามงคล 80 พรรษา ภายใต้ความร่วมมือของ 6 หน่วยงาน ประกอบด้วย  กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ธนาคารออมสิน และมูลนิธิส่งเสริมยุวเกษตรกรไทย ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
          โครงการสโมสรต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียงถือเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการสร้างและปลูกฝังจิตสำนึกให้เด็กและเยาวชนเข้าใจและเข้าถึงการดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยการดึงศักยภาพของเด็กและเยาวชนให้เกิดการรวมกลุ่มเพื่อทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์สร้างสรรค์ต่อสังคมโดยส่วนรวม เป็นการส่งเสริมการทำงานด้วยระบบภาคีเครือข่ายในการระดมทรัพยากรมาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม โดยกำหนดเป้าหมายร่วมกัน คือ ส่งเสริมและพัฒนาให้เกิดเครือข่ายองค์กรสมาชิกของสโมสรต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียง ตามเป้าหมายพื้นที่ทุกหมู่บ้านใน 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และครอบคลุมพื้นที่ทุกตำบลทั่วประเทศ และสนับสนุนให้โรงเรียน สถานศึกษา วัด มัสยิด ศาสนสถาน ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน และศูนย์การเรียนชุมชน สามารถทำหน้าที่เป็นศูนย์วิจัยฝึกอบรม และส่งเสริมการเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน และประสานงานสมาชิกสโมสรต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียง อย่างน้อยตำบลละ 1 แห่ง ภายในระยะเวลา 4 ปี (พ.ศ. 2551- 2554)
          ในการดำเนินงานนั้นองค์กรภาคีความร่วมมือจะมีบทบาทแตกต่างกันออกไปตามภาระความรับผิด ในส่วนของกระทรวงศึกษาธิการ โดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ในฐานะที่เป็นหน่วยงานทางการศึกษามีหน้าที่สนับสนุน อำนวยการ กำกับ ติดตาม และรายงานผลการดำเนินงานในส่วนของกระทรวงศึกษาธิการ สนับสนุนทรัพยากรทั้ง งบประมาณ บุคลากร สถานที่ เพื่อร่วมดำเนินงานโครงการสโมสรต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียง คัดเลือกศูนย์การเรียนชุมชน และโรงเรียนเข้าร่วมโครงการ เพื่อจัดตั้งศูนย์วิจัยและส่งเสริมการเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชนของแต่ละแห่ง ตลอดจนเข้าร่วมกิจกรรม และร่วมบริหารจัดการศูนย์วิจัยและส่งเสริมการเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชนในโรงเรียน สถานศึกษา วัด มัสยิดศาสนสถาน ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชน และศูนย์การเรียนชุมชนที่ได้จัดตั้งขึ้นเพื่อให้เกิดความต่อเนื่องและยั่งยืน  
          ภาพความสำเร็จที่เกิดจากความร่วมมือของภาคีเครือข่าย  เช่น การจัดงาน "ชุมนุมยุวเกษตรกรต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียงระดับชาติ ปี 2551" เมื่อวันที่ 10-13 กันยายน 2551 ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า จังหวัดนครนายก รูปแบบของงานทั้งกิจกรรม การแสดงนิทรรศการและสาธิตการฝึกอาชีพ  ซึ่งล้วนแล้วแต่น่าสนใจ  เช่น  การอบรมหลักสูตร การเรียนรู้ร่วมกันแบบมีเข็มมุ่งสู่วิถีเศรษฐกิจพอเพียง  "SEAL" (Sufficiency Economy Active Learning) การเสวนา หัวข้อ "ความรู้คู่คุณธรรม" นิทรรศการด้านเศรษฐกิจพอเพียงเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี นิทรรศการกลางของสโมสรต้นกล้าเศรษฐกิจพอเพียงและหน่วยงานภาคี ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และธนาคารออมสิน สาธิตการฝึกอาชีพแบบพอเพียง เพื่อให้ยุวเกษตรกรที่เข้าร่วมงานได้เรียนรู้และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ร่วมกัน  เป็นต้น
          การปลูกฝังให้เด็กและเยาวชนได้รู้จักและเข้าใจแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง จึงเป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับประเทศไทยในปัจจุบัน ต้องสอนให้เด็กรู้จักใช้ "ปัญญา" ในการเผชิญกับปัญหาต่างๆ  และที่สำคัญทุกคนจะต้องรู้จักความพอประมาณ ความมีเหตุผล  และสร้างภูมิคุ้มกันในตัว  รวมถึงการใช้ความรู้และคุณธรรมเป็นพื้นฐานในการดำรงชีวิต เพื่อป้องกันให้รอดพ้นจากภาวะวิกฤติ ซึ่งจะนำพาสังคมและประเทศชาติให้สามารถดำรงอยู่ได้ภายใต้กระแสโลกาภิวัตน์อย่างมั่นคงและยั่งยืน